Συναισθηματική ανθεκτικότητα: 5 συνήθειες που θα σας βοηθήσουν να διαχειρίζεστε καλύτερα τα δύσκολα συναισθήματα

Η συναισθηματική δύναμη δεν σημαίνει ότι δεν λυπάστε, δεν θυμώνετε ή δεν αγχώνεστε. Σημαίνει ότι μαθαίνετε να κατανοείτε όσα νιώθετε, να αντιδράτε με μεγαλύτερη ψυχραιμία και να αντιμετωπίζετε τις δυσκολίες χωρίς να εγκλωβίζεστε σε αυτές.

Συχνά πιστεύουμε ότι οι άνθρωποι που διατηρούν την ψυχραιμία τους στις δύσκολες στιγμές είναι εκείνοι που βιώνουν λιγότερο έντονα συναισθήματα. Στην πραγματικότητα, όμως, η συναισθηματική σταθερότητα δεν έχει να κάνει με το πόσο έντονα αισθανόμαστε, αλλά με το πώς διαχειριζόμαστε όσα συμβαίνουν μέσα μας.

Όλοι βιώνουμε άγχος, θυμό, απογοήτευση, θλίψη και φόβο. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούμε σε αυτά τα συναισθήματα.

Όταν δυσκολευόμαστε να διαχειριστούμε μια έντονη συναισθηματική κατάσταση, μπορεί να αντιδράσουμε παρορμητικά, να βγάλουμε βιαστικά συμπεράσματα, να ξεσπάσουμε στους ανθρώπους γύρω μας ή να εγκλωβιστούμε σε έναν κύκλο ανησυχίας και αυτοκριτικής. Αυτές οι αντιδράσεις συχνά εντείνουν τη δυσφορία μας και κάνουν δυσκολότερη την αντιμετώπιση παρόμοιων καταστάσεων στο μέλλον.

Αντίθετα, όταν μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας και να ανταποκρινόμαστε σε αυτά με μεγαλύτερη επίγνωση, αποκτούμε σταδιακά μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις της ζωής.

Η συναισθηματική ανθεκτικότητα δεν είναι ένα έμφυτο χαρακτηριστικό που κάποιοι διαθέτουν και άλλοι όχι. Είναι μια δεξιότητα που μπορούμε να καλλιεργήσουμε μέσα από τις καθημερινές μας επιλογές.

Ακολουθούν πέντε συνήθειες που μπορούν να σας βοηθήσουν να κατανοήσετε καλύτερα τον εαυτό σας και να διαχειρίζεστε πιο αποτελεσματικά τις δύσκολες συναισθηματικές καταστάσεις.

1. Αναγνωρίστε και αμφισβητήστε τις περιοριστικές πεποιθήσεις σας

Οι περιοριστικές πεποιθήσεις είναι βαθιά ριζωμένες, συχνά αρνητικές αντιλήψεις που έχουμε για τον εαυτό μας και τις δυνατότητές μας. Μπορεί να εκφράζονται μέσα από σκέψεις όπως «Δεν είμαι αρκετά καλός», «Δεν θα καταφέρω ποτέ να πετύχω» ή «Κανείς δεν θα με αγαπήσει πραγματικά».

Τέτοιες πεποιθήσεις μπορεί να διαμορφώνονται μέσα από τις εμπειρίες μας, ακόμη και από την παιδική ηλικία, και να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε όσα μας συμβαίνουν.

Όταν, για παράδειγμα, χάνουμε τη δουλειά μας, η σκέψη «Απέτυχα σε αυτή την προσπάθεια» μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε «Δεν θα πετύχω ποτέ τίποτα στη ζωή μου». Η δεύτερη σκέψη δεν περιγράφει απλώς ένα δυσάρεστο γεγονός· μετατρέπει μια συγκεκριμένη δυσκολία σε μια γενικευμένη αρνητική κρίση για τον εαυτό μας.

Αυτό μπορεί να εντείνει την απογοήτευση, να μειώσει την αυτοπεποίθησή μας και να μας εμποδίσει να δούμε τις εναλλακτικές που έχουμε στη διάθεσή μας.

Πώς μπορείτε να το αλλάξετε;

Το πρώτο βήμα είναι να παρατηρείτε τον εσωτερικό σας διάλογο, ιδιαίτερα μετά από μια αποτυχία, μια σύγκρουση ή ένα αγχωτικό γεγονός. Προσπαθήστε να εντοπίσετε τις απόλυτες εκφράσεις, όπως «πάντα», «ποτέ» και «τίποτα», που συχνά κρύβουν υπερβολικά γενικευμένα συμπεράσματα.

Στη συνέχεια, εξετάστε αυτές τις σκέψεις με ειλικρίνεια και χωρίς να κατηγορείτε τον εαυτό σας. Αναρωτηθείτε: «Υπάρχουν πραγματικά στοιχεία που επιβεβαιώνουν αυτή την πεποίθηση;», «Μήπως γενικεύω μια δύσκολη εμπειρία;» ή «Πώς θα έβλεπα την ίδια κατάσταση αν αφορούσε έναν άνθρωπο που αγαπώ;».

Ο στόχος δεν είναι να αντικαταστήσετε κάθε αρνητική σκέψη με μια υπερβολικά αισιόδοξη, αλλά να αποκτήσετε μια πιο ισορροπημένη και ρεαλιστική εικόνα του εαυτού σας.

2. Ακούστε τα συναισθήματά σας, χωρίς να τα αφήνετε να αποφασίζουν για εσάς

Τα συναισθήματα αποτελούν σημαντική πηγή πληροφοριών για τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τα όριά μας. Το να τα αγνοούμε ή να προσπαθούμε διαρκώς να τα καταπιέσουμε δεν είναι πάντα βοηθητικό. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να ενεργούμε σύμφωνα με κάθε συναίσθημα που βιώνουμε.

Σκεφτείτε, για παράδειγμα, ότι ο προϊστάμενός σας σάς αναθέτει συστηματικά περισσότερες υποχρεώσεις από όσες μπορείτε να διαχειριστείτε. Θέλετε να θέσετε όρια, αλλά φοβάστε ότι θα δυσαρεστηθεί ή ότι θα σας θεωρήσει ανεπαρκείς.

Όσο περισσότερο σκέφτεστε την πιθανή αντίδρασή του, τόσο αυξάνεται το άγχος σας. Αρχίζετε να φαντάζεστε αρνητικά σενάρια και τελικά επιλέγετε να μην πείτε τίποτα, παρόλο που η κατάσταση εξακολουθεί να σας επιβαρύνει.

Σε αυτή την περίπτωση, το άγχος σας είναι πραγματικό, αλλά δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη ότι η διεκδίκηση των ορίων σας είναι λάθος επιλογή.

Οι συναισθηματικά ανθεκτικοί άνθρωποι δεν αγνοούν όσα νιώθουν. Αντίθετα, προσπαθούν να καταλάβουν τι τους λένε τα συναισθήματά τους, χωρίς να τα αντιμετωπίζουν ως αλάνθαστες οδηγίες.

Όταν αισθάνεστε έντονα, δοκιμάστε να κάνετε μια παύση πριν αντιδράσετε. Αναγνωρίστε το συναίσθημα, εξετάστε τι μπορεί να το προκάλεσε και αναρωτηθείτε ποια αντίδραση ανταποκρίνεται καλύτερα στις αξίες και στις πραγματικές σας ανάγκες.

Δεν χρειάζεται να περιμένετε να εξαφανιστεί ο φόβος για να κάνετε κάτι που θεωρείτε σωστό. Μπορείτε να αισθάνεστε άγχος και ταυτόχρονα να επιλέγετε μια ψύχραιμη, ουσιαστική και διεκδικητική στάση.

3. Αποδεχτείτε ότι δεν μπορείτε να ελέγχετε τα πάντα

Η ανάγκη για έλεγχο είναι ανθρώπινη. Μας προσφέρει μια αίσθηση ασφάλειας και μας βοηθά να προετοιμαζόμαστε για το μέλλον. Όταν, όμως, προσπαθούμε να ελέγξουμε ακόμη και όσα δεν εξαρτώνται από εμάς, είναι πιθανό να βιώνουμε περισσότερο άγχος και συναισθηματική εξάντληση.

Για παράδειγμα, μπορεί να ανησυχείτε διαρκώς για ένα αγαπημένο σας πρόσωπο που ταξιδεύει. Ελέγχετε συνεχώς το κινητό σας, περιμένετε ένα μήνυμα επιβεβαίωσης ότι όλα είναι καλά και δυσκολεύεστε να ηρεμήσετε μέχρι να επικοινωνήσει μαζί σας.

Παρότι η ανησυχία πηγάζει από το ενδιαφέρον σας, η συνεχής προσπάθεια να εξασφαλίσετε ότι τίποτα δυσάρεστο δεν θα συμβεί μπορεί τελικά να σας στερεί την ηρεμία σας, χωρίς να σας προσφέρει ουσιαστικό έλεγχο πάνω στην κατάσταση.

Το ίδιο μοτίβο μπορεί να εμφανιστεί στις σχέσεις, στην εργασία και στην καθημερινότητα. Μπορεί να προσπαθούμε να προβλέψουμε κάθε πιθανή δυσκολία, να αποφεύγουμε καταστάσεις που μας κάνουν να νιώθουμε ευάλωτοι ή να αντιδρούμε με θυμό όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως τα περιμέναμε.

Η λύση δεν είναι να αδιαφορούμε ή να παραιτούμαστε από όσα μπορούμε να επηρεάσουμε. Είναι να ξεχωρίζουμε τι βρίσκεται πραγματικά στον έλεγχό μας και τι όχι.

Μπορείτε να ελέγξετε τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνείτε, τις αποφάσεις που παίρνετε και τα όρια που θέτετε. Δεν μπορείτε, όμως, να καθορίσετε πλήρως τις αντιδράσεις των άλλων, να προβλέψετε κάθε εξέλιξη ή να αποτρέψετε κάθε δυσάρεστο γεγονός.

Όταν αισθάνεστε ότι η ανάγκη για έλεγχο σάς κατακλύζει, αναρωτηθείτε: «Υπάρχει κάτι ουσιαστικό που μπορώ να κάνω αυτή τη στιγμή;». Αν η απάντηση είναι ναι, επικεντρωθείτε σε αυτό. Αν όχι, δοκιμάστε να αποδεχτείτε την αβεβαιότητα, χωρίς να απαιτείτε από τον εαυτό σας να βρει αμέσως μια λύση.

Η αποδοχή των ορίων μας δεν είναι αδυναμία. Είναι ένας τρόπος να προστατεύουμε την ενέργειά μας και να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες με μεγαλύτερη ψυχραιμία.

4. Επανεξετάστε τις προσδοκίες που σας επιβαρύνουν

Οι προσδοκίες αποτελούν μέρος της καθημερινότητάς μας. Περιμένουμε από τους ανθρώπους που αγαπάμε να μας καταλαβαίνουν, από τη δουλειά μας να ανταμείβει τις προσπάθειές μας και από τον χρόνο να απαλύνει τον πόνο που προκαλεί μια απώλεια.

Όταν, όμως, οι προσδοκίες μας μετατρέπονται σε αυστηρούς κανόνες για το πώς θα έπρεπε να εξελίσσονται τα πράγματα, μπορεί να γίνουν πηγή απογοήτευσης και έντασης.

Ας υποθέσουμε ότι περιμένετε από τον σύντροφό σας να αντιληφθεί ότι είστε στενοχωρημένοι, χωρίς να χρειαστεί να του εξηγήσετε τι σας συμβαίνει. Αν δεν το κάνει, μπορεί να αισθανθείτε ότι δεν σας καταλαβαίνει ή ότι δεν ενδιαφέρεται αρκετά.

Ωστόσο, το γεγονός ότι κάποιος δεν ανταποκρίνεται σε μια προσδοκία σας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν νοιάζεται. Ίσως δεν έχει αντιληφθεί τι χρειάζεστε ή να μην μπορεί να καταλάβει τι αισθάνεστε χωρίς να του το επικοινωνήσετε.

Παρόμοια, όταν περιμένουμε ότι θα έχουμε ξεπεράσει μια δύσκολη περίοδο μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, μπορεί να απογοητευόμαστε ή να κατηγορούμε τον εαυτό μας επειδή εξακολουθούμε να πονάμε.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψετε τις προσδοκίες σας ή να συμβιβάζεστε με καταστάσεις που σας πληγώνουν. Σημαίνει ότι χρειάζεται να διακρίνετε τις ρεαλιστικές προσδοκίες και τις ουσιαστικές ανάγκες σας από τις άκαμπτες απαιτήσεις που σας εγκλωβίζουν.

Αντί να σκέφτεστε «Θα έπρεπε να ξέρει τι χρειάζομαι», δοκιμάστε να πείτε «Θα ήθελα να το καταλάβει, αλλά μπορώ να του εξηγήσω πώς αισθάνομαι».

Και αντί να απαιτείτε από τον εαυτό σας να έχει ξεπεράσει ήδη μια δυσκολία, αναγνωρίστε ότι κάθε άνθρωπος χρειάζεται τον δικό του χρόνο για να προσαρμοστεί.

Όσο περισσότερο χώρο αφήνετε στην αβεβαιότητα και στις διαφορετικές εκβάσεις, τόσο πιο εύκολο γίνεται να αντιμετωπίζετε τις αλλαγές χωρίς να εγκλωβίζεστε στην απογοήτευση.

5. Αντικαταστήστε την αυτοκριτική με την περιέργεια για τον εαυτό σας

Ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε στον εαυτό μας μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το πώς διαχειριζόμαστε τα δύσκολα συναισθήματα.

Όταν νιώθουμε άγχος, μπορεί να κατηγορούμε τον εαυτό μας ότι είναι υπερβολικός. Όταν στενοχωριόμαστε, μπορεί να θεωρούμε ότι είμαστε αδύναμοι. Και όταν θυμώνουμε, μπορεί να αισθανόμαστε ενοχές επειδή δεν καταφέραμε να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας.

Έτσι, στο αρχικό συναίσθημα προστίθεται ένα δεύτερο κύμα δυσφορίας: δεν αισθανόμαστε απλώς άγχος, αλλά θυμώνουμε και με τον εαυτό μας επειδή αγχωνόμαστε. Δεν βιώνουμε μόνο λύπη, αλλά νιώθουμε και ενοχές επειδή δεν μπορούμε να τη διαχειριστούμε όπως θα θέλαμε.

Αυτός ο φαύλος κύκλος μπορεί να κάνει μια ήδη δύσκολη κατάσταση ακόμη πιο επιβαρυντική.

Μια διαφορετική προσέγγιση είναι να αντικαταστήσετε την αυστηρή αυτοκριτική με την περιέργεια και την προσπάθεια κατανόησης.

Αντί να ρωτάτε «Γιατί είμαι τόσο υπερβολικός;», δοκιμάστε να αναρωτηθείτε «Τι είναι αυτό που με έχει επηρεάσει τόσο πολύ;».

Αντί να σκέφτεστε «Δεν θα έπρεπε να στενοχωριέμαι τόσο», αναρωτηθείτε «Τι σημαίνει αυτή η κατάσταση για εμένα και τι χρειάζομαι αυτή τη στιγμή;».

Μπορεί να ανακαλύψετε ότι πίσω από τον θυμό σας κρύβεται ένα όριο που παραβιάστηκε, ότι το άγχος σας συνδέεται με τον φόβο της αποτυχίας ή ότι η θλίψη σας φανερώνει πόσο σημαντικό ήταν κάτι που χάσατε.

Αυτή η στάση δεν σημαίνει ότι δικαιολογείτε κάθε συμπεριφορά σας. Μπορείτε να αναγνωρίσετε ότι μια αντίδρασή σας ήταν άστοχη και να αναλάβετε την ευθύνη γι’ αυτήν, χωρίς να καταλήγετε στο συμπέρασμα ότι είστε ένας κακός ή ανεπαρκής άνθρωπος.

Η αυτογνωσία δεν καλλιεργείται μέσα από τη διαρκή επίκριση, αλλά μέσα από την ειλικρινή παρατήρηση, την κατανόηση και τη διάθεση να μάθουμε από τις εμπειρίες μας.

Τι αξίζει να θυμάστε

Η συναισθηματική ανθεκτικότητα δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμένετε πάντα ήρεμοι, να σκέφτεστε θετικά σε κάθε περίσταση ή να ξεπερνάτε γρήγορα κάθε δυσκολία. Σημαίνει ότι μαθαίνετε να αναγνωρίζετε όσα αισθάνεστε, να κατανοείτε τις αντιδράσεις σας και να επιλέγετε σταδιακά πιο βοηθητικούς τρόπους διαχείρισης.

Για να ενισχύσετε αυτή τη δεξιότητα στην καθημερινότητά σας:

• Αμφισβητήστε τις περιοριστικές πεποιθήσεις σας. Μην αντιμετωπίζετε κάθε αρνητική σκέψη ως αντικειμενική αλήθεια.
• Ακούστε τα συναισθήματά σας χωρίς να ενεργείτε παρορμητικά. Δώστε στον εαυτό σας χρόνο να καταλάβει τι συμβαίνει πριν αντιδράσει.
• Αποδεχτείτε όσα δεν μπορείτε να ελέγξετε. Εστιάστε την ενέργειά σας στις επιλογές και στις πράξεις που εξαρτώνται από εσάς.
• Αναθεωρήστε τις άκαμπτες προσδοκίες σας. Αφήστε χώρο στην αβεβαιότητα και στις διαφορετικές εκβάσεις.
• Αντιμετωπίστε τον εαυτό σας με περιέργεια και κατανόηση. Προσπαθήστε να μάθετε από τα συναισθήματά σας αντί να κατηγορείτε τον εαυτό σας επειδή τα βιώνει.

Πάνω απ’ όλα, θυμηθείτε ότι δεν χρειάζεται να έχετε τον απόλυτο έλεγχο των συναισθημάτων σας για να είστε συναισθηματικά δυνατοί. Μπορείτε να νιώθετε φόβο και να προχωράτε, να αισθάνεστε θλίψη και να φροντίζετε τον εαυτό σας, να απογοητεύεστε και να προσπαθείτε ξανά.

Η ουσιαστική αλλαγή δεν έρχεται όταν σταματάτε να βιώνετε δύσκολα συναισθήματα, αλλά όταν μαθαίνετε να τα αντιμετωπίζετε χωρίς να αφήνετε να καθορίζουν την εικόνα που έχετε για τον εαυτό σας και τις αποφάσεις που παίρνετε στη ζωή σας.

Πηγή: fortuno.gr